Lijden omwille van het Koninkrijk

© Geert Bles, Heerlen 2009



 “De mensenzoon moét lijden”, hoorde u zojuist in het evangelie.

Ik vertel u het verhaal van klokkenluider Fred Spijkers; u kent het waarschijnlijk. Fred Spijkers raakte in de jaren 80 in opspraak, omdat hij - in dienst bij het Ministerie van Defensie - weigerde te liegen over de doodsoorzaak van de mijnopruimer Rob Ovaa. Hij werd naar de weduwe gestuurd, met de opdracht om haar te vertellen dat haar man door eigen schuld was omgekomen. Hij weigerde dit pertinent; en deed naderhand alles om te verhinderen dat de zaak in de doofpot werd gestopt. Hij heeft het geweten; hij werd politiek crimineel verklaard; hij moest zich onderwerpen aan een psychiatrisch onderzoek; de uitslag was: hij zou “paranoďde en schizofreen”zijn. Hij werd ontslagen bij defensie en belandde in de WAO; in 1989 werd er een aanslag gedaan op zijn leven; in 1998 werd zijn inkomen en pensioen-voorziening stopgezet. Voor de rest van zijn leven is hij systematisch kapot gemaakt.  

 

Dit is de ervaring van Fred Spijkers: Inzet voor de waarheid, voor waarachtigheid, is riskant, is vragen om ellende. Je moet weten wat je doet, als je voor de keuze gesteld wordt. De waarheid aan het licht brengen wordt vaak niet geduld, omdat er belangen geschaad worden. Dit is ook de ervaring van Jezus van Nazareth. Hij neemt zijn leerlingen apart en doet een eerste poging om hun die eigen ervaring voor te houden als de kern van zijn boodschap.  De mensenzoon móet lijden.

 

Kunt U zich indenken dat de eerste reactie van zijn leerlingen is: Dit is te gek; dit kan niet! Hij is toch de Messias, die  komt met een blijde boodschap (daar begint n.b. het Marcus evangelie mee!); van hem verwachten wij toch dat hij een nieuw rijk zal vestigen, een rijk dat beter en mooier is dan wat we om ons heen zien, een rijk van gerechtigheid en vrede. Hoe kan Hij dan lijden en dood in het vooruitzicht stellen?  Dit kan niet; dit staat haaks op de verwachtingen van zijn leerlingen; heel begrijpelijk. En Petrus neemt Hem apart om Hem daarover te kapittelen. Maar Jezus reageert geërgerd: Ga weg Satan! Waarom reageert Jezus zo fel, met die woorden? Het moet wel om een heel wezenlijke zaak gaan.

 

Beste mensen,  het is ook bijna niet te bevatten. De mensenzoon móet lijden… en wij, willen wij in zijn voetspoor gaan en ons steentje bijdragen aan die mooiere wereld (zijn rijk), wij zullen dát moeten incalculeren in ons leven. “Wie zijn leven wil redden, zal het verliezen. Wie zijn leven verliest vanwege Mij en de goede boodschap, zal het redden.”  Inderdaad een moeilijke kwestie, maar toch blijkbaar heel wezenlijk. Hoe moet ik dat toch verstaan?

 

Laat ik voorop stellen, dat Jezus hier niet spreekt over het lijden zoals wij het geneigd zijn te verstaan, zoals ziekte, ouderdom, dood, etc. Ik kleineer dit lijden niet; het kan heel zwaar wegen, maar het zijn natuurlijke processen, inherent aan het leven. Maar Jezus spreekt over een ander soort  lijden, over lijden  dat ons te wachten staat als we keuzes maken in het leven, ergens voor gaan of ergens voor staan. Veel mensen worden bereid gevonden zich in te zetten voor een mooiere wereld, voor gerechtigheid en menselijkheid. Maar wanneer de tegenkrachten te groot en te bedreigend worden, deinzen zij terug en kiezen zij voor zelfbehoud.  Wanneer ze echter niet terugdeinzen, maar moedig overeind blijven in hun verzet tegen onrecht, staat lijden hun te wachten. Het is dat wat Jezus aan zijn leerlingen voorhoudt; en hij is hen daarin voorgegaan. Hij heeft zichzelf niet willen redden, is niet teruggedeinsd, ofschoon Hij wist wat Hem te wachten stond. Hij is niet halverwege omgekeerd, maar is heel de weg van dienstbare liefde tot het uiterste gegaan. Die weg is zijn leer; door zó te leven en te sterven, heeft Hij ons getoond dat er een uitweg is uit zondigheid en dood. Wie zoals Jezus zijn leven durft te verliezen, zal het redden. 

 

Ik zoek naar enkele voorbeelden, waar mensen voor zo’n keuze stonden.

-         Bisschop  Oscar Romero van San Salvador was op 2 Febr.1980 in Leuven; om een eredoctoraat te ontvangen voor zijn moedige houding ten gunste van de armen in zijn land. Tijdens die plechtigheid in de aula van de universiteit werd hem de vraag gesteld: zou u wel terug gaan naar uw land? Hij  antwoordde: Het is mijn keus om terug te gaan, hoe riskant ook; ik hoor juist nu bij mijn mensen te zijn. Zes weken later, op 24 maart 1980, werd hij vermoord. 

-         Ik verkeer nogal eens in gezelschap van mensen, waar gespoken wordt (in verband met het milieu) over een andere levensstijl, of over hulp geven aan Afrika, of over de wereldwinkel achter in onze kerk. Het gesprek gaat dan vaak in de richting van: och het helpt toch allemaal niks, het is allemaal boter aan de galg gesmeerd. Waar sta ik dan op zo’n moment? Durf ik mijzelf te laten horen, of deins ik terug omwille van de lieve vrede? En blijf ik dan toch geloven dat een andere levensstijl wél het koninkrijk Gods dichterbij brengt? En blijf ik dan tóch trouw aan die andere levenstijl, wat mensen ook mogen denken of zeggen?  

-         Of als er gesproken wordt over al die buitenlanders, die vluchtelingen, die zwervers, en er oplossingen aangedragen worden in de zin van: ze moesten ze allemaal oppakken en in de zee dumpen. Waar sta ik dan op dat moment? Durf ik te spreken… of deins ik terug omwille van de lieve vrede?

 

Ja, misschien is het hoongelach wat mij te wachten staat.  De blijde boodschap, die een wereld beoogt van gerechtigheid en vrede, is niet alleen maar een boodschap van lief en aardig zijn voor mekaar. Het gaat om keuzes te maken voor die gerechtigheid.  Het is mijn heilige overtuiging dat die mooie wereld, waar Jezus van spreekt, er nooit komt, als wij niet bereid zijn om op wezenlijke momenten keuzes te maken en de gevolgen daarvan te trotseren.  Maar het is ook mijn  overtuiging  dat wij gaandeweg, als wij op die weg durven te gaan, sterker zullen worden in de acceptatie van het lijden, dat ermee gepaard gaat. Dat is wat Jezus wil zeggen….Dat is wat Fred Spijkers moet hebben ervaren.