Gedachte van de week – Geen pretenties

24 oktober 2010


In het evangelie van vandaag komen we twee typen van gelovigen tegen. Enerzijds de farizeeër die zó zijn best doet dat hij doorschiet en zich verheft boven andere mensen. Anderzijds de tollenaar die zich schuldig voelt, dat hij zijn medemens tekort heeft gedaan. Zijn het twee totaal verschillende personen? Of zijn het twee kanten in ieder van ons?  Met deze parabel houdt Jezus ons een spiegel voor, om naar onszelf te kijken. Hij begint aldus: “met het oog op sommigen, die zich rechtvaardig vinden”. Wie zou hij bedoelen met sommigen?  De farizeeër wordt als type naar voren geschoven. Dit ligt ook wel een beetje voor de hand, want zij zijn mensen met een sociale positie waarop ze zich graag laten voorstaan. Ergens anders in het Lucas-evangelie zegt Jezus immers over hen: “Pas op voor de schriftgeleerden, die in lange gewaden rondlopen, op de markt graag gegroet willen worden, belust zijn op de voornaamste plaats in de synagogen en op de ereplaats bij feestmaaltijden.” En Hij voegt daar ook nog aan toe: “Zij slokken de huizen van de weduwen op, en verrichten voor de schijn, ellenlange gebeden; over hen zal een strenger vonnis worden uitgesproken.” Uit die toevoeging is het wel duidelijk, hoe Jezus over hen denkt. Toch vertelt Hij mijn inziens de gelijkenis niet om de ondergang van de farizeeër vast te stellen en de redding van de tollenaar. Zijn bedoeling is veeleer, dunkt me, om iederéén op te roepen de hand in eigen boezem te steken en zich af te vragen, of het gedrag van zowél de farizeeër als de tollenaar niet in jezelf zit. Iedereen wordt uitgenodigd om in de spiegel te kijken.

 

De farizeeër gaat voor in de tempel staan en heeft het alleen maar over zichzelf : “God ik dank u dat ik niet ben zoals de anderen, en kijk eens wat ik allemaal doe.” Hij heeft God niet nodig, en daarom luistert God niet naar zijn gebed. Maar de tollenaar neemt God - en Gods gerechtigheid - tot maatstaf…en voelt zich klein, want hij heeft er niet veel van gebakken. Hier ligt, lijkt me, de kern van de boodschap vandaag. Iedere mens heeft de neiging om zichzelf centraal te stellen en anderen de maat te nemen…en er dan natuurlijk gunstig uit te komen. Maar waar het om gaat is: kijk niet naar anderen, oordeel niet, kijk naar jezelf … en naar God… en wees bescheiden. Wat we aan goeds in ons hebben, komt van Hem… eigen je dat niet toe. De eerste lezing van vandaag wordt nu misschien beter verstaanbaar:  “Geef aan de allerhoogste naar wat Hij geschonken heeft... en probeer God niet om te kopen, Hij neemt het niet.”