Archief berichten

← terug

Amazonegroep komt weer samen

Al heel lang wordt het Amazoneregenwoud bedreigd door grootschalige landbouw, mijnbouw en de aanleg van wegen. Binnen de Andreasparochie wil de Amazonewerkgroep de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven en de overheid bij de vernietiging van het Amazonewoud aan de orde stellen. Meer informatie over de activiteiten van de Amazonegroep vindt U hier.

Door de coronacrisis is de werkgroep een tijd niet meer bij elkaar geweest. Maar op 3 juni verzamelden Geert, Wim, Rens, Eline en Marcel zich in de huiskamer van de Andreasparochie, natuurlijk netjes op anderhalve meter afstand. Het belangrijkste onderwerp van de middag waren de investeringen van Nederlandse pensioenfondsen in de Braziliaanse mijnbouwonderneming Vale. Door nalatigheid van deze onderneming veroorzaakte een damdoorbraak honderden doden en een enorme vervuiling. Het Noorse staatsinvesteringsfonds stootte haar aandelen in Vale daarom af. We vinden dat de pensioenfondsen ABP en Zorg en Welzijn hun aandelen in Vale ook zouden moeten verkopen. We zullen dat bij deze pensioenfondsen aankaarten.

Het was een geanimeerde bijeenkomst en het was fijn elkaar weer te zien en samen weer actief te zijn.

Na de bijeenkomst was er meer nieuws. Op 8 juni ontvingen we antwoord op een brief aan minister Kaag van 23 maart. Hierin vroegen we om wetgeving die Nederlandse bedrijven dwingt ook in het buitenland de mensenrechten te respecteren en aan milieucriteria te voldoen. Het ministerie meldt bezig te zijn met nieuw beleid t.a.v. Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Onze oproep zal worden meegenomen in de overwegingen.

Rens Trimp

Verblijfsvergunning voor Ehsan

Ehsan kreeg enige weken geleden te horen dat hij na vijf jaar wachten op de beslissing van de IND een verblijfsvergunning krijgt en in Nederland mag blijven. Hij heeft ons dat verteld tijdens een zondagsviering en na afloop tijdens de koffie op taarten en vlaaien getrakteerd. Graag wil hij nog eens de parochie bedanken voor alle aandacht en hulp die hij van de parochie heeft ontvangen:

"Hierbij wil ik graag mijn oprechte waardering uitspreken aan de parochie. Het is moeilijk om de woorden te vinden die recht doen aan mijn dankbaarheid. Op momenten waarop ik neigde mijn geduld te verliezen in de vijf jaar durende asielprocedure, hebben de parochianen altijd met kracht, liefde en toewijding voor mij klaargestaan. Tijdens deze slopende procedure hebben ze mij geleerd hoe Gods liefde eruit ziet: onvoorwaardelijk, zonder oordeel over afkomst of persoonlijke situatie. Ik heb mij gedurende deze tijd nooit alleen gevoeld, omdat de parochie mijn thuis is geworden en de parochianen mijn familie. Het was dan ook een geslaagd feest toen ik hoorde dat ik mijn verblijfsvergunning in ontvangst mocht nemen. Hartelijk dank voor alle goede zorgen. Een speciaal bedankje aan de mensen op de foto. Zij weten waarom!"

Ehsan Sadat

Op haar beurt bedankt de parochie ook Ehsan voor alles wat hij voor de parochie heeft betekend de afgelopen jaren. Want mensen die op hulp zijn aangewezen, geven ook veel aan degenen die de helpende hand bieden. Een hulprelatie is wederkeriger dan wij vaak denken. Dat begint al ermee dat een heel aantal mensen in de parochie zich op de meest uiteenlopende wijzen heeft ingezet voor Ehsan. Het begon in 2017 met de fiets die Mia aan Ehsan schonk. Daarna volgden taallessen, Bijbelstudie, catechese, uitnodigingen om te komen eten, samen wandelen, invitaties voor de koffie, uitstapjes en dagtochtjes, begeleiding naar ziekenhuis, tandarts, fysiotherapeut, advocaat, het doorzagen van sloten als het fietssleuteltje weer eens zoek was, en ga zo maar door.

Op die manier werd Ehsan niet alleen langzaam maar zeker een van onze parochianen. De parochiegemeenschap werd er hechter door; iets wat je niet op de tekentafel kunt plannen maar wat vanzelf moet ontstaan door wat zich plotseling aandient en van ons om een reactie vraagt. Het was ook hartverwarmend en een enorme bemoediging om te zien wat mensen allemaal voor Ehsan deden en voor hem over hadden. Bij tijd en wijle gaf dat vleugels aan ons werk voor vluchtelingen. Al die mensen kunnen wij als parochie niet genoeg bedanken voor hun inzet en aandacht voor Ehsan: dit was parochie in optima forma, zo willen we zijn. Natuurlijk, de Andreasparochie is al jaren actief voor vluchtelingen. Maar vluchtelingen, dat is voor ons allemaal vaak een abstract begrip. Ehsan gaf de vluchtelingen een gezicht. Hij werd het gezicht van de vele vluchtelingen die naar Europa komen op zoek naar veiligheid en toekomst. Dan kijk je opeens heel anders tegen 'het probleem' van de vluchtelingen aan. Een vluchteling is geen probleem maar een mens. Dat weten we allemaal wel. Maar je beseft het beter als iemand als Ehsan aanbelt aan de deur en voor je neus staat.

En we hadden weer een jongere erbij in onze kerk. Hij stelde vragen waardoor we met de mond vol tanden stonden en er naast hem maar oud uitzagen. Wat geloof je eigenlijk, en waarom geloof je dat? Door Ehsan zijn ook wij (de vaste groep van drie catecheten) ons dat beter gaan afvragen. En er is tegelijk heel wat afgelachen tijdens de Bijbelstudie en catechese. Zonder dat het afbreuk deed aan de ernst van waar het om ging. Te midden van alle ellende die een mens naar beneden drukt, is het soms toch mogelijk vrolijk te zijn met elkaar.

Dus ja, de parochie heeft heel wat om Ehsan voor te bedanken. Vijf jaar heeft hij moeten wachten op de beslissing van de IND. Vijf jaren die zijn voorbijgegaan zonder dat hij mocht werken of de studie vervolgen waarnaar zijn hart zo uitging in Afghanistan maar die hij niet kon afmaken. Een veel te lange tijd. Toch zijn ze niet verloren. Want hij en wij, we hebben er samen veel van geleerd.

We wensen Ehsan een mooie toekomst – in Nederland. Natuurlijk het liefst in Heerlen, op Heerlerbaan. In de Andreas.

Rob Pauls

Vormselcatechese in de parochies van de federatie

Iets doen voor een ander. Met deze slogan werden de vormelingen van de zes parochies van Heerlen-Zuid op pad gestuurd. De vormelingen mochten kiezen uit diverse projecten of ze mochten een eigen project doen.

Het resultaat werd zondag 8 maart gepresenteerd in de Andreaskerk. We zijn om 10.30 uur gestart met de heilige mis, die feestelijk werd opgeluisterd door het koor Sound of Peace and Freedom. Daarna hebben de vormelingen met veel enthousiasme, door middel van presentaties laten zien hoe zij belangeloos iets hebben gedaan voor een ander. De projecten van de vormelingen waren:

Amnesty: Hugo, Yanniek, Rick, Nina, Renske, Danaé en Frederike wisten ons te vertellen hoe Amnesty ontstaan was, wie de oprichter was enz. Maar indrukwekkend was het verhaal van een 14-jarige scholier, Aser Mohammed, die is gemarteld en ten onrechte al drie jaar in de gevangenis zit in Egypte. Yanniek heeft hem door middel van een brief sterkte toegewenst.

Hoeve Corisberg: Rens en Justin hebben een dag meegelopen en gewerkt in de hoeve. Zij vonden het een hele ervaring om ook de bewoners van de hoeve te ontmoeten. Dit zijn vooral mensen met een verstandelijke handicap. Door dit project is er een vriendschap ontstaan tussen de bewoners en de vormelingen. Als extraatje hebben Rens en Justin ons na afloop getrakteerd op een toastje met biologische jam.

Novizorg: de moeder van Luca, die werkzaam is bij Novizorg, heeft Sean, Ruben, Julian, en Luca meegenomen. Novizorg is een dagopvang voor mensen met Parkinson, dementie, afasie, verstandelijke beperking, lichamelijke handicap, etc.. Ze hebben rondgekeken en daarna meegedaan aan een activiteit en spelletjes gedaan met de cliënten. Vooral de verhalen van de cliënten hebben veel indruk op hen gemaakt.

Verpleeghuis Bergweide: Jason, Yurian, Aukje, Yanniek, Kiki, Anouk en Mido hebben op een woensdagmiddag met de ouderen mee gegymd. Ze hebben samen stoelvoetbal en blokjestrefbal gespeeld. Wat Mido, Yanniek en Aukje vooral opviel was het enthousiasme van de ouderen, soms speelden ze zelfs een beetje vals. De activiteitenbegeleiders van Bergweide waren onder de indruk en zouden het fijn vinden als er vaker jongeren op bezoek kwamen.

Jonkheidsprins Thijmen I en zijn adjudant Ties: jeugdprins Thijmen I en zijn adjudant Ties van de carnavalsvereniging de Winkbülle hadden net het carnavalsseizoen afgesloten. Ties vertelde over waar ze overal naartoe zijn geweest, maar ook over de mensen die zij ontmoet hebben. Zo zijn ze op bezoek geweest bij gehandicapten, maar ook bij de ouderen in het verpleeghuis. Een heel mooie samenvatting was dat carnaval vieren voor iedereen is, voor oud of jong, ziek of gezond…

We hebben afgesloten met een dankjewel aan de vormelingen en we waren het erover eens dat belangeloos iets doen voor een ander heel nodig en belangrijk is.

Anita van den Berg

Afscheid van de aalmoezeniers van Dienst Kerk & Samenleving

De Dienst Kerk en Samenleving is na 118 jaar gevallen.

Prof. Borgman vertelde ons dat de huidige afdeling met vier aalmoezeniers in 1902 werd opgericht vanuit de katholieke sociale leer. De eerste aalmoezenier was dr. Henri Poels die opkwam voor de fabrieksarbeiders in Maastricht. Daarna werkte de DKS in het hele Limburgse bisdom voor caritas en naastenliefde. In de loop der jaren zijn initiatieven voor onder anderen armen, daklozen, de vrouwenbond, vakbonden ondersteund en is gestreden voor een gelijkwaardige behandeling van mensen ongeacht hun sociale positie.

Daarom nemen we met pijn in het hart afscheid van Mariëlle Beusmans en Hub Vossen. Het was een zinvolle en enerverende middag over het werk dat de aalmoezeniers hebben gedaan. Alle sprekers spraken lovende woorden over het werk van de DKS en zeiden dat ze Hub zullen missen omdat hij altijd meedacht en mensen een zetje gaf om activiteiten en projecten in de goede richting te sturen. Iedereen vond het jammer dat de DKS nu noodgedwongen stopt. We zullen Hub Vossen erg missen. Ook Hub Vossen vond het erg dat hij dit hoofdstuk van zijn leven nu moet afsluiten en zei dat men hem per mail om advies kan vragen indien nodig.

Mariëlle en Hub werden in het zonnetje gezet. Wij van de ATD Vierde Wereld willen Hub ook zeer bedanken voor de hulp die hij ons heeft gegeven. Mevrouw A. Verbalkt, oud-voorzitter van de DKS, deed in haar slotwoord een oproep aan de Kerk en maatschappij: ”Blijf zien! Blijf doen! Richt je naar buiten, niet naar binnen.” De taken van de DKS worden nu overgedragen aan parochies en maatschappelijke organisaties. Die moeten nu samen gaan werken om het werk van de DKS voort te zetten.

Namens de ATD Vierde Wereld, Jozé Kersten en Hilly Slootweg

In actie voor het Amazonegebied

Toen Geert Bles ongeveer een jaar geleden door vrienden uit België werd aangesproken op de kwalijke rol die Nederlandse bedrijven en de Nederlandse overheid spelen in het Amazonegebied, voelde hij zich geroepen om in actie te komen. Binnen de Andreasparochie vond hij een aantal medestanders en later kwamen daar nog mensen bij van HeerlenMondiaal en de Steungroep Indianen in Brasil. Zo ontstond wat we meestal de Amazonewerkgroep noemen.

Wat is er aan de hand in het Amazonegebied?

Al heel lang wordt het Amazone regenwoud bedreigd door grootschalige landbouw, mijnbouw en de aanleg van wegen. Grote stukken bos worden gekapt of platgebrand om plaats te maken voor de verbouw van vooral soja. De grond wordt vergiftigd door de mijnbouw. De inheemse bevolking raakt haar bestaansbronnen kwijt, wordt verjaagd en soms vermoord. Officieel heeft de inheemse bevolking wel rechten, maar die worden met voeten getreden. Vooral na het aantreden van Bolsonaro als president zijn de schendingen van de rechten van de bevolking sterk toegenomen.

De laatste jaren wordt gewerkt aan wegen, spoorwegen en havens in het Amazonegebied om het transport van vooral landbouwproducten te vergemakkelijken. Daardoor dreigt de verwoesting van het Amazonegebied versneld te worden. Een aantal Nederlandse bedrijven werkt hier aan mee en de Nederlandse overheid helpt daarbij. Ook Nederlandse banken investeren in de sojabedrijven.

Wat doet de Amazonewerkgroep?

In Nederland maken veel mensen zich zorgen over de ontwikkelingen in het Amazonegebied, maar over de Nederlandse betrokkenheid daarbij hoor je minder. Onze werkgroep richt zich vooral op dat laatste. Op 16 mei hebben we een open brief met vragen geschreven aan de betrokken bedrijven en aan minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. In eerste instantie kregen we daarop weinig inhoudelijke respons en daarom zijn we een aantal vervolgacties gestart.

Naar de politiek

We hebben een brief gestuurd naar de leden van de vaste kamercommissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking met het verzoek de Nederlandse betrokkenheid bij de problemen in het Amazonegebied aan de orde te stellen. De commissie wilde zelf geen actie ondernemen, maar van sommige kamerleden kregen we wel een reactie. Verder zijn er sinds die tijd door leden van PvdA, PvdD, SP, GroenLinks en D66 zeer regelmatig vragen gesteld aan minister Kaag over de verwoesting van het Amazonegebied en de Nederlandse betrokkenheid daarbij. Uit de antwoorden van de minister blijkt dat ze wel met bedrijven in gesprek wil gaan over maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar bedrijven niet kan dwingen. Ook uitsluiten van een aanbesteding is juridisch niet mogelijk.

Op 5 november hebben Bram van Ojik en Isabelle Diks (GL) de initiatiefnota Behoud het Woud bij de Tweede Kamer ingediend waarin tien voorstellen worden gedaan ter bescherming van het bos wereldwijd. Het zevende voorstel is: Verhinder dat Nederlandse bedrijven bijdragen aan ontbossing. De nota is doorgestuurd naar de vaste kamercommissie voor Buitenlandse Zaken.

Op 12 november krijgen we eindelijk een reactie op onze open brief van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Directeur Internationaal Ondernemen André Driessen schrijft dat de Nederlandse vertegenwoordigingen in Brazilië in contacten met de Braziliaanse overheid steeds het belang benadrukken van mensenrechten, bescherming van inheemse volkeren en bescherming van het milieu. Het Nederlandse diplomatieke netwerk informeert Nederlandse bedrijven over de kansen en uitdagingen op het terrein van grote infrastructurele projecten in Brazilië, maar de overheid is niet financieel betrokken bij deze projecten. Echte antwoorden op de vragen in onze brief krijgen we niet.

Op 23 maart 2020 hebben we een tweede brief geschreven aan minister Kaag. Hierin vragen we om wetgeving die Nederlandse bedrijven dwingt ook in het buitenland de mensenrechten te respecteren en aan milieucriteria te voldoen. We hebben een kopie van de brief gestuurd aan de Kamercommissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Op 8 juni ontvingen we antwoord van het Minisisterie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie meldt bezig te zijn met nieuw beleid t.a.v. Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Onze oproep zal worden meegenomen in de overwegingen. Lees hier het antwoord van het ministerie.

Naar de bedrijven

Omdat we van de aangeschreven bedrijven geen reactie ontvingen, hebben we een paar bedrijven gebeld (Boskalis, Pantheia, Cargill en Arcadis). Van graanhandelaar Cargill en ingenieursbureau Arcadis hebben we inhoudelijke reacties ontvangen. Cargill zegt dat het geen soja van na 2006 ontboste gebieden inkoopt. Arcadis houdt vol dat ze bij hun plannen voldoende rekening hebben gehouden met milieu en de belangen van de inheemse bevolking.

Naar de kerk

Met het oog op de bijzondere synode over het Amazonegebied hebben we een brief aan de Nederlandse bisschoppen gestuurd over onze zorg over het Amazonegebied en de Nederlandse activiteiten daar. Via Mgr. Jan Lieshout kregen we antwoord. Hij zegt dat de Nederlandse bisschoppen uiteraard niet zijn uitgenodigd voor de Amazone-synode, maar dat zij met name de bisschop van Paramaribo willen ondersteunen in de strijd voor rechtvaardigheid en waarheid; en dat zij de lokale bisschoppen (o.a. de bisschop van Paramaribo) graag op de hoogte willen brengen van onze brief en hen bemoedigen om de stem van de kerk te laten horen op de Amazone-synode.

Interessant is dat de bisschop van Paramaribo Karel Choennie in Trouw van 28 oktober over dit onderwerp spreekt. De laatste vraag en antwoord in het interview zijn:

V: En als gelovigen u thuis op de man af vragen: 'Bisschop, komen die gehuwde priesters er nu of niet?' Wat zegt u dan?

A: Ik denk eerlijk gezegd dat ze eerder zullen vragen: wat heeft de synode gezegd over mensenrechten en de bescherming van het Amazonewoud? Die hele celibaatdiscussie leeft bij hen minder.

Naar de pers

We hebben kranten benaderd, rechtstreeks en via ons bekende journalisten. Tot nu toe heeft dat niet geleid tot veel publiciteit. Alleen de Inkijk publiceerde een stuk van Geert Bles.

Naar het publiek

Op 12 december zond Zembla een documentaire uit over het Amazonege-bied en de Nederlandse betrokkenheid. In deze confronterende documentaire kwam onder meer naar voren dat de ING 1,2 miljard dollar investeerde in sojabedrijven en zo medeverantwoordelijk is voor de ontbossing van het Amazone regenwoud. Reden voor de werkgroep om een protest te organiseren.

Zo protesteerden op maandag 23 december zo'n 20 mensen bij de ING-bank aan de Honigmanstraat in Heerlen tegen de investeringen van de bank in sojabedrijven. Veel kwamen uit de Andreasparochie, maar er waren er ook van Parksjtad in Transitie en HeerlenMondiaal. Er werden honderden folders uitgedeeld en veel gesprekken gevoerd. Voor sommige van de deelnemers was het de eerste keer in hun leven dat ze aan een demonstratie deelnamen. Het is Geert Bles toch weer gelukt om mensen de kerk uit te krijgen.

Kijk hier voor de foto's.

Het zeer informatieve programma van Zembla is nog te zien op NPOstart, bv. met de link: https://www.npostart.nl/zembla/12-12-2019/BV_101393871 .

Hoe gaan we verder?

De werkgroep is van plan door te gaan op de ingeslagen weg. Met de bedrijven zouden we graag in gesprek gaan om van hen persoonlijk te horen hoe ze denken over hun activiteiten in het Amazonegebied. De politiek, de kerken en de pers willen we aanzetten tot meer aandacht voor de Nederlandse betrokkenheid bij het Amazonegebied. We stellen suggesties en nieuwe ideeën zeer op prijs. Dus laat van je horen.

Rens Trimp

Terugblik op 2019

We hebben het de afgelopen weken vaak gehoord: het voorbije jaar was een bewogen jaar. Maar wat is er in 2019 gebeurd? Geen 9/11 (2001), geen tsunami met 200.000 doden (2004), geen bankencrisis (2008), geen Arabische lente (2011), geen vluchtelingencrisis (2015). Het Amazonewoud, de Brexit, de klimaatverandering stonden al in 2018 op de agenda.

Waarom was het dan toch een bewogen jaar? Omdat er nog meer 'stille' oorlogen waren, nog meer terroristische aanslagen, nog meer door mensen veroorzaakte natuurrampen, nog meer vluchtelingen, nog meer woestijnvorming, nog meer plastic in zee. Het bewustzijn begint door te dringen dat het zo niet lang meer door kan gaan. Daarom toch een bewogen jaar.

Was het ook een bewogen jaar voor de parochie? Hebben we ons genoeg laten bewegen? En zijn we in beweging gekomen? Veel dingen gingen hun alledaagse, vertrouwde gangetje. Elke zondag een viering. Dat hoort erbij. En daar gebeurt soms meer dan je denkt. Zo’n viering kan mensen bewegen, bekrachtigen, bezielen – zonder dat je het ziet. Het geloof gaat immers, zoals de Hebreeënbrief zegt, over 'dingen die je niet kunt zien'. Dingen die geruisloos voorbij gaan en te klein zijn om op te vallen. Daar is de Kerk voor bedoeld, voor zulke kleine en onopvallende dingen die toch voor mensen, voor de kwaliteit van leven en voor het samenleven van levensbelang zijn.

De zaterdagavondvieringen zijn verhuisd van de kerk naar de koffiekamer. Dat was even slikken. Maar de eerstevrijdagvieringen van Harry Kerckhoffs hebben laten zien dat huiskamervieringen prima in onze parochie passen en mensen de weg daarheen weten te vinden. Het is een voorbeeld van hoe je kleiner kunt worden op een mooie manier.

Er waren het afgelopen jaar ook een paar bijzondere gebedsvieringen. Een viering met Claudia Theinert met veel plaats voor stilte en beschouwelijkheid. De een vond het mooi, de ander wat minder. We hadden een kerkproeverij waarin onkerkelijke mensen kwamen vertellen wat ze van de Kerk vinden. De Kerk moet immers een lerende Kerk zijn: willen leren van andere mensen, dat was de idee. De een vond het niks, de ander kon er met een beetje goede wil nog wel wat goeds in ontdekken, weer een ander vond het interessant.

En we hadden een parochiedag met de bisschop op bezoek die een gebedsdienst heeft bijgewoond die we zelf hadden gemaakt, met dans en muziek en bibliodrama. Daarmee hadden we in de parochie nog geen ervaring. De meeste deelnemers aan de parochiedag vonden het een geslaagde dienst. Moeten we met zulke vieringen doorgaan in de toekomst? Met wat meer variatie in de liturgie? En hoe veel en hoe vaak dan? En waarom eigenlijk? De een vindt van wel, de ander van niet. De een vond de gebedsdiensten de moeite waard, maar zegt: 'Hou er toch maar mee op'. De ander zegt: 'Het was totaal mislukt, maar probeer het nog maar een keer'. Het is alsof we leven in tijden waarin voor alles wat te zeggen is. In een wereld waarin niets meer eenduidig is. Welke kant moeten we op, waar gaan we heen?

Misschien was dat ook de reden waarom in 2019 verschillende gespreksgroepen zijn ontstaan, over mystiek en spiritualiteit, over Kerk en geloof. En er bestond al een Bijbelgroep. En een leesgroep waarin boeken gelezen worden over spirituele thema’s. Nee, dat is geen toeval, denk ik. Veel mensen lopen rond met vragen over de zin van alles wat er om ons heen gebeurt, over de Kerk, over wat we wel en niet meer kunnen geloven. Er zijn geen tradities en geloofsverhalen meer die voor iedereen geldig en gezaghebbend zijn. Ieder van ons moet, vaak moeizaam genoeg, aan en in zichzelf ontdekken wat hij of zij geloven kan. Maar wat er in jezelf leeft, dat kun je alleen op het spoor komen door met anderen te praten over wat ons beweegt.

En diaconaal? Ook daar is het een en ander gebeurd. We zijn net als in 2018 ook in januari 2019 nog naar Den Haag getogen om vieringen te verzorgen die uitzetting van het Armeense vluchtelingengezin Tamrazyan moesten voorkomen. Dat is gelukt.

In de parochie vinden nu viermaal per week taallessen plaats. Daar komen soms wijkbewoners op af die het Nederlands niet of onvoldoende machtig zijn. De meeste deelnemers zijn asielzoekers uit het azc die hun best doen om Nederlands te leren zodat ze, als ze mogen blijven, snel een goede start kunnen maken in ons land.

Een grote teleurstelling was dat Ehsan, in 2018 bij ons gedoopt en inmiddels een vertrouwd gezicht in de kerk, zijn beroepsprocedure heeft verloren. De advocaat bekijkt welke mogelijkheden er nog zijn om niet te worden uitgezet. Het is voor hem en voor ons een bange tijd van zweven tussen hoop en vrees. En hij is niet de enige. In de parochie heeft in 2019 menig vluchteling op de stoep gestaan met vragen om hulp.

In 2019 is de Amazone-werkgroep actief geweest die politiek, pers en bedrijfsleven op de huid heeft gezeten met kritische vragen over wat er in de Amazone gebeurt. In december is er in Heerlen gedemonstreerd bij de ING. De werkgroep is in 2018 in het leven geroepen op initiatief van Geert Bles. Dat was vóórdat de Amazone wereldwijd zo veel aandacht in de media heeft gekregen. Daar mogen we als parochie best trots op zijn. Weten waar het smeult voordat het brandt. Ook dat is een opdracht voor de Kerk.

We hebben met de ATD Vierde Wereld samengewerkt als het om armoede gaat. Onder andere op 17 oktober waar in heel Limburg actie is gevoerd tegen de groeiende armoede in Nederland. Want ook daar smeult het en begint het straks misschien te branden. Dus ja, er is beweging in de parochie geweest in 2019.

We kregen er ook een nieuwe pastoraal werker bij, die een fris geluid laat horen en met nieuwe ideeën komt. De parochie is er blij mee. Want de Kerk bestaat uit mensen. Parochianen die elkaar en andere mensen bezoeken, helpen, steunen. Het is honderden keren gebeurd in 2019. Kaarten die worden verstuurd naar mensen, op verjaardagen of bij andere gelegenheden – Gerda besteedt er elke week heel wat uren aan. De uren waarop de parochie geopend is en iedereen binnen kan lopen voor een kop koffie – de gastvrouwen maken het mogelijk. Op verzoek van veel mensen blijft de kerstversiering nog tot februari staan omdat het zo mooi is – de versiergroep heeft ervoor gezorgd. Tuin en gebouw zijn in orde, dankzij de onderhoudsploeg, de tuinmannen, de poetsploeg. Fluit, orgel en koor – wat zouden de vieringen zijn zonder hen? En zonder de kosters? Doorlopende exposities, voor iedereen toegankelijk – een hele klus telkens weer voor de werkgroep kerk en kunst. En we hadden een vrijwilligersdag in het Nivonhuis waarvoor een aantal vrijwilligers veel werk hebben verzet – het was een prachtige middag.

Dierbare mensen zijn ons ontvallen het afgelopen jaar. Ze leven in ons voort. We hebben ook een aantal nieuwe mensen mogen verwelkomen. Er waren een aantal dopen en er zijn ook een stel jongeren gevormd, samen met jongeren uit de andere parochies in de federatie. Maar de parochie wordt kleiner, we beginnen het te merken, het wordt voelbaar. Het zal ons veranderen. Hoe weten we niet. Maar in 2019 waren we wat we ook in 2020 willen zijn: een fijne gemeenschap van mensen die een evangelisch leven voor ogen staat, op weg naar een gelukkigere wereld. We doen ons best.

Rob Pauls

Parochiedag 23 november

Zoals gebruikelijk begon en eindigde de jaarlijkse parochiedag dit jaar met koffie en thee. Maar voor de rest was het een heel andere dag dan in de voorgaande jaren. De opzet van de dag was tegelijk bescheiden en gewaagd: de parochianen maken zelf een viering en gaan daarna met z'n allen daarin voor. That's it. En dat onder het al dan niet goedkeurende oog van de bisschop, die op bezoek kwam om kennis te maken.

Het deed voor sommigen wat onwennig aan. Voor wie nog nooit heeft gehoord van bibliodrama met Mozes in de hoofdrol of wie nog nooit in de kerk heeft gedanst rondom een gouden kalf, was het best spannend. Je moet eerst in een workshop creatief gaan zitten wezen en in twee uurtjes tijd een heel ander soort viering maken dan je gewend bent. En vervolgens moet je voor de uitvoering daarvan op het 'priesterkoor' aantreden en hangt het van jou af of het wat wordt of niet. Jij op het priesterkoor en de bisschop in de banken! Dat was weer eens wat anders. Maar de geluiden van de deelnemers waren heel positief, zelfs enthousiast. Dat bibliodrama en dansen zo aanstekelijk zijn; dat je er, zelfs al de eerste keer dat je het doet, zoveel van kan leren over jezelf en God, misschien meer dan van een preek, smaakt dat niet naar meer?

Meedoen en zelf doen

Voor 2019 was dit de derde gebedsdienst. Een op zondag met Claudia Theinert, een naar aanleiding van de kerkproeverij. En nu dus op de parochiedag. In het pastoraal team en de liturgiegroep is daarover veel gesproken. Waarom zulke gebedsdiensten? Een van de redenen kwam duidelijk naar voren op de parochiedag. De Andreas wil een vrijwilligerskerk zijn, en dat is zij ook: kijk maar hoe veel mensen in de catechese actief zijn (in de leesgroep van Dolf, de communie- en vormselvoorbereiding, de geloofsgesprekken, de Bijbelgroep op vrijdag, en niet te vergeten de volwassenencatechese die in 2018 en 2019 voor Ehsan is georganiseerd) en in de diaconie (de beide pastorale en diaconale werkgroepen, de ATD Vierde wereld, Solidaridad, een Amazonewerkgroep, nog afgezien van wat mensen in onze parochie allemaal voor elkaar doen zonder dat het opvalt). En intussen ook in de liturgie: meer lectoren, meer overwegers, meer voorgangers. Het is u vast opgevallen. De kerk van de toekomst is een kerk waarin mensen mee doen, meer: waarin ze het zelf doen. Dus hebben we met z'n allen een viering gemaakt.

De kerk in de samenleving

Maar waarom een heel andere viering dan anders? Waarom gebedsdiensten? Als mensen tevreden zijn met de vieringen zoals ze zijn, waarom dan op zoek naar iets nieuws? Soms denken mensen dat het de bedoeling is om mensen de kerk in te krijgen. Om nieuwe doelgroepen aan te boren. Jongeren te interesseren voor de kerk. Maar je krijgt de kerk niet voller als je de vieringen een ander aanzien geeft. De tijd is voorbij dat je daarmee mensen trekt. Wie die hoop nog heeft, laat haar beter varen.

Nee, er is een andere reden om in de liturgie af en toe andere dan gebaande paden te gaan. De plaats van de kerk in de samenleving is de afgelopen decennia veranderd. Je kunt je afvragen: is er nog wel een plaats voor de kerk? In Amsterdam is het kruis op de mijter van Sinterklaas er van af gehaald en vervangen door het stadswapen van Amsterdam. Sinterklaas is immers een feest voor alle kinderen, ook voor kinderen die helemaal niks weten van kerk en geloof. Wat moet de kerk nog doen in een samenleving waarin niemand meer op haar schijnt te wachten en nogal wat mensen niet veel op hebben met de kerk? Daarom was de kerkproeverij in september omgedraaid: niet mensen van buiten laten proeven van onze kerk maar wij proeven van mensen buiten: wat vinden zij er van, kunnen wij iets van hen leren?

De Andreas ziet zichzelf als een diaconale parochie. In de samenleving, daar zijn de noden van mensen - steeds meer zelfs - en daar moet je dus aanpakken en de handen uit de mouwen steken. Om met Geert Bles te spreken: de vraag is niet 'hoe je mensen de kerk in krijgt maar hoe je ze er uit krijgt'. De vraag is: waar staat de kerk voor in onze samenleving? En hoe breng je de boodschap van het evangelie op een manier die aanspreekt en begrijpelijk is? Want de kerk is er niet voor zichzelf. Ze is er ook niet voor de 'eigen mensen'. De kerk heeft een opdracht: het evangelie verkondigen, met het evangelie present zijn in de samenleving. Dat is haar reden van bestaan. In de theologische taal van vandaag: de kerk moet missionair zijn. Daarvoor moet je in het Nederland van nu creatief zijn, nieuwe wegen inslaan, dingen uitproberen, je op andere ideeën laten brengen, soms eens wat geks durven doen. Dat kan en moet diaconaal. Wat het evangelie is laat je immers het beste zien door mensen te helpen, te steunen, bij mensen te zijn zonder iets terug te verwachten. Het evangelie is vooral een kwestie van doen. Maar naar mensen toegaan, contact maken met de samenleving, dat moet ook in de liturgie en in de catechese, tenzij je de vieringen en het leren wilt opgeven. Doen wat je altijd gedaan hebt, is in de situatie van vandaag niet voldoende. Je bereikt er niemand mee die buiten staat. De afstand tot de samenleving is te groot geworden.

Moet nu van alles en nog wat op de schop? Natuurlijk niet. In het pastoraal team is iedereen het er over eens dat we in de liturgie doorgaan op de manier zoals we nu vieren. Mensen vinden de vieringen waardevol, er is geen enkele reden om daar aan te gaan sleutelen. Maar af en toe moet je eens wat anders proberen. Dat hoeft niet perse in de zondagse vieringen, het kan ook op andere dagen en op andere manieren. Maar het moet wel gebeuren, wil je vasthouden aan het evangelie in een tijd als de onze.

Rob Pauls

Bekijk meer foto's van de parochiedag.

Verdiepingsochtend liturgie

Op vrijdagochtend 19 juli kwamen 22 parochianen bij elkaar om met elkaar te praten over de vieringen in de Andreas. De liturgiegroep van de parochie had de ochtend georganiseerd om te peilen wat de mensen die regelmatig naar de vieringen komen, van de liturgie in de Andreas vinden. De liturgiegroep wilde ook graag weten welke kant we met de liturgie in de parochie op willen. Moeten er dingen veranderen, of moet juist zo veel mogelijk bij het oude blijven? Waartoe dient de liturgie? Waar het gaat het in de viering om? Wat vieren wij? De bedoeling was ook om tot concrete aanbevelingen te komen voor de toekomst. Sommigen begrepen de ochtend ook als een kans om tot verdieping van de liturgie en de beleving ervan te komen. Er werden vier groepen gevormd waarin 'vanuit het hart' en met veel respect voor elkaars mening door iedereen is gesproken over een viertal vragen die van tevoren aan de groepen waren uitgereikt. De liturgiegroep is blij met de antwoorden die in de diverse groepen boven tafel kwamen en gaat daarmee aan de slag. Over het vervolg wordt u geïnformeerd in een komend parochieblad.

Het is moeilijk om recht te doen aan al de meningen en gedachten die aan bod zijn gekomen. Ik doe een poging om het samen te vatten. Als u zich daar niet in herkent, klim dan in de pen (zoals dat zo mooi heet) en schrijf een stukje voor het parochieblad over uw mening over en uw beleving van de vieringen. Wij verwelkomen elke bijdrage. Wie weet, krijgt, als u de spits afbijt, ons parochieblad een vaste rubriek over liturgie erbij.

De meeste mensen beleven de vieringen als doorleefd en authentiek. Ze worden meestal als inspirerend ervaren. De voorgangers worden gezien als mensen die staan voor wat ze zeggen en doen in de viering. Ze moeten wel voeling houden met de gemeenschap en zich rekenschap geven van waar de gemeenschap staat en wat zij verwacht. Dat wil niet zeggen dat er niet af en toe met nieuwe vormen in de liturgie mag worden geëxperimenteerd. Voorgangers krijgen de ruimte om daarin hun weg te zoeken, naar eigen inzicht. Natuurlijk binnen de grenzen van de katholieke traditie waarin wij staan.

Als de vaste groep voorgangers wordt uitgebreid met mensen uit de gemeenschap die regelmatig zelfstandig een woord- en communie- (of andersoortige) viering leiden, dan is dat een goede ontwikkeling die bij de parochie past. Er moet dan wel gelet worden op de kwaliteit van de voorgangers, maar tot dusver is daar geen kritiek op. Integendeel, er mag best meer gebruik gemaakt worden van de kwaliteiten en ervaringen van kerkgangers in de vieringen. Als in de toekomst meer mensen voorgaan, hoe voorkom je dan dat de eenheid en herkenbaarheid van de vieringen verloren gaat? Er moeten een aantal vaste elementen in de viering zijn die telkens terugkomen. Sommigen vinden het rituele karakter van de liturgie erg waardevol; voor hen hebben de traditionele rituelen van de liturgie veel betekenis (met name van de eucharistie, maar ook daarbuiten). Anderen zien de zin van de viering meer in de individuele beleving en zoeken in de wekelijkse liturgie naar antwoorden op vragen die ze zelf stellen. (Te) veel nadruk op de rituelen kan volgens sommigen zelfs afbreuk doen aan de authenticiteit en waarachtigheid van de viering. Op dit punt lopen de opvattingen onder onze parochianen behoorlijk uiteen. De meeste gespreksdeelnemers vinden dat er in de vieringen een goede balans is tussen de viering als plek om als persoon met God in relatie te treden en de viering als een gemeenschapsgebeuren waarin mensen met elkaar samen zijn en elkáár ontmoeten. Ook hier bespeurt men een zekere spanning, want het een kan soms wel eens haaks staan op het ander. Wat de eucharistie voor de een betekent, betekent zij niet voor een ander. En hoeveel stilte verdraagt een viering in de Andreas? Over zulke spirituele vragen is het laatste woord nog niet gezegd!

Mij duizelt het ondertussen. Het woord is aan u!

Rob Pauls

Uit de liturgiegroep

Als mensen zondags naar de viering komen, hebben ze elkaar vaak een hele week niet gezien. Logisch dat ze van elkaar willen weten hoe het gaat en nieuws uitwisselen. Zo'n parochie willen we immers ook zijn: waarin mensen om elkaar geven en samen optrekken. Maar er zijn ook mensen die de stilte voor het begin van de viering missen om zich op de viering voor te bereiden. Zij hebben een moment van inkeer nodig om tot God en elkaar te naderen. De liturgiegroep wil daarom een stiltemoment inbouwen in het begin van de viering zelf. Als de viering begint met het klinken van de bel en de voorgangers zijn ingetreden, steken de acolieten of lectoren in stilte de kaarsen aan. Een ogenblik van stilte waarin iedereen even tot zichzelf kan komen en met zichzelf alleen kan zijn voordat wij samen komen voor God. Wij hopen op uw instemming en medewerking.

De liturgiegroep

Marcel Mollink

Sinds 1 juli mag ik 6 uur per week bij jullie werken. Karin van Doormaal en Rob Pauls vroegen om me via het parochieblad kort aan jullie voor te stellen. Iets kort vertellen is niet zo makkelijk voor me, maar ik ga het proberen.

Op 17 maart 1958 ben ik geboren in een Twents boerendorpje genaamd Fleringen (ut sjunste op de welt!). Van mijn moeder kreeg ik de naam Marcel. Na mij kwamen er nog twee zussen en gelukkig een broer. Ik hield niet zo van het boerenleven. Had eigenlijk een hekel aan melken, hooien en de stal schoonspuiten. Later ben ik het boerenleven heel erg gaan waarderen. Ben zelfs heel blij dat ik een boerenzoon ben.

In 1977 ben ik naar Heerlen verhuisd om aan de HTP theologie te gaan studeren. Op de Pabo hoorde ik van de theologielerares een heel ander en o zo bevrijdend verhaal over Jezus. Heel anders dan wat ik thuis en in de kerk hoorde. Ik voelde: hier MOET ik meer van weten. Tijdens deze studie ging er een wereld voor me open. Ook snapte ik veel niet. Veel bijbelverhalen en christelijke dogma's stonden heel ver van me af. Maar:ik ben iedere dag nog dankbaar dat ik deze studie mocht doen.

Sinds 1996 (ongeveer) werk ik in de parochie Voerendaal bij pastoor Harrie Brouwers als jongerenpastor. Er is een heel mooi vormselproject ontstaan. Uitdaging vind ik om iets van de christelijke traditie te laten aansluiten bij jongeren. Ik vind dat wij daar aardig in geslaagd zijn. Ook hebben we een maatschappelijke stage ontwikkeld rond de Werken van Barmhartigheid. We gingen met de jongeren naar bijvoorbeeld de Voedselbank, de jeugdgevangenis in Cadier en Keer en naar een Iraans echtpaar dat gevlucht is naar Nederland. De beleving van de jongere stond centraal. Wat ik hier heb geleerd neem ik graag mee naar de Andreas. Ook heb ik me beziggehouden met volwassenenkatechese. Voor mij betekent dat: op zoek naar mensen, plekken die de parochianen kunnen raken in hun hart. Organiseren van lezingen waardoor de ziel van de mens wordt gevoed. De christelijke traditie heeft genoeg in huis om de mens van nu te bezielen (maar ook buiten is veel te vinden). Daar ben ik vast van overtuigd. Al met al ben ik heel gelukkig dat ik in deze levendige,eigentijdse parochie mag werken.

Verder heb ik 25 jaar gewerkt met mensen met een verstandelijke beperking. Zo'n 20 jaar bij de stichting Radar en de laatste vijf jaar als vrijwilliger op de Corisberg (de biologische, antroposofische boerderij). De plek waar o.a. Guus, onze nieuwe misdienaar, woont. Ik heb veel aan deze mensen te danken. Ik kwam er zo mijn eigen handicaps tegen!! En heb zo genoten van hun manier van Zijn.

Wat mij verder vormde: tien jaar vrijwilligerswerk voor daklozen (de Koempel); drie jaar wonen in een klooster bij de paters van de Heilige Harten in Valkenburg; jaren meedraaien in de MOV-groep van de Annaparochie; plus nog twee opleidingen: drie jaar aan de School voor Creatief Leven in Amersfoort met o.a. Hein Stufkens en Dolf Coppes, en twee jaar de opleiding tot praktisch filosoof in Heerlen bij Joep de Jong en Will Heutz. Hier leerde ik de weg naar binnen En naar buiten! Graag kom ik naar de Andreas. Een plek, een kerk waar ik me echt thuisvoel. Waar ik word geinspireerd. Waar ik aan het denken word gezet. Gevoeliger wordt voor het onrecht in de wereld. Waar ik geniet van de open, eerlijke, oprechte gesprekken over o.a. de toekomst van de kerk. En de leuke, fijne mensen die ik daar ontmoet. Voor mij is Alles een manifestatie van een Geheim, wat wij God noemen. Ik ben ervan overtuigd dat dit Geheim in ieders hart 'spreekt'. En dat, als we deze Stem volgen, de wereld steeds menselijker en rechtvaardiger zal worden. Laten we elkaar helpen dichter bij ons hart te komen. En zo stapje voor stapje, met vallen en opstaan, werken aan meer humaniteit en gerechtigheid op onze planeet.

Marcel Mollink

Wandelen door de wijk Heerlerbaan

Heerlen is 'Fairtrade Gemeente'

Op initiatief van de PLUS-supermarkten in de regio en met ondersteuning van COS Limburg, HeerlenMondiaal en Andreasparochie is het project Fairtrade Regio Parkstad gestart. Op donderdag 25 april werd bekend dat aan Heerlen de titel van Fairtrade Gemeente is toegekend. Heerlen is daarmee de eerste Parkstadgemeente die deze titel weet binnen te slepen. Op 30 mei tijdens de Braderie in Hoensbroek werd door de landelijke organisatie aan wethouder Charles Claessens het officiële bord Fairtrade Gemeente overhandigd.

Uur van de Buurt Heerlerbaan: het laatste nieuws uit de wijk met koffie en gezelligheid in Bibliotheek Schunck Heerlerbaan

Wil jij op de hoogte blijven van alle buurtnieuwtjes of kennismaken met de laatste trends op het gebied van huis & tuin, werk, relatie, gezondheid, hobby, vakantie of kunst & cultuur, kom dan buurten in de eigen wijkbibliotheek.

Bekende en onbekende buurtgasten komen aan het woord. Maak kennis met je eigen buurtbibliotheekheld. Ken je iemand die een compliment verdient? Wijkbewoners die zich inzetten voor de buurt of voor hun medemens kun je aanmelden voor de complimentenduim (via Via hub.pieters@schunck.nl of ilhame.salhi@schunck.nl). Wij gaan deze buurtbewoners verrassen en in het zonnetje zetten.

Vaste onderwerpen in het Uur van de Buurt (UVB) zijn:

  1. Wie zit er op de buurtstoel?
  2. Hoe drinkt onze buurtgast zijn koffie?
  3. Uur van de Buurt wijknieuws
  4. Wie ontvangt de complimentenduim?
  5. Wat staat er in de krant vandaag?

Iedereen is van harte welkom om mee te praten. De koffie staat klaar tijdens Uur van de Buurt Heerlerbaan. Elke derde maandag van de maand van 13.30 tot 15.00 uur. Vrije toegang.

Heeft u vragen of wilt u ook een keer iets nieuws vertellen in Uur van de Buurt Heerlerbaan neem dan contact op via hub.pieters@schunck.nl of ilhame.salhi@schunck.nl.

De toekomst van ons dak

We hebben een prachtige kerk, vol symboliek en met uitstraling. Het gebouw heeft echter ook nadelen, zoals een kwetsbaar plat dak. Omdat er de nodige problemen waren ontstaan, hebben we met behulp van enthousiaste vrijwilligers de heuvel van aarde van het dak gehaald. Vervolgens hebben er door meerdere partijen inspecties plaatsgevonden.

Op zich is de uitkomst positief: hoewel het dak lekkages kent, kan het nog minimaal vijf jaar mee. Door het bedrijf Verkoelen zijn alle gaten die er in de folie zaten, gedicht. We hebben als bestuur dan ook besloten om geld vrij te maken voor een grondige onderhoudsbeurt elk jaar. De kosten voor een nieuw dak zijn immers zo hoog dat we liever zolang als het kan doorgaan met het huidige dak.

Voor het moment laten we de aarde van het dak af, want dat vergemakkelijkt het onderhoud enorm. Wel zal het dek van het dak op enkele punten verzwaard worden met tegels, zodat er geen risico's bestaan bij een grote storm. Natuurlijk zullen we ons gaan beraden op een langetermijntoekomst voor het dak, zoeken naar een oplossing die recht doet aan de door de architect verlangde symboliek maar tegelijkertijd het kerkgebouw ook toekomstbestendig houdt, en overwegen of we in het kader van duurzaamheid zonnepanelen op het dak kunnen plaatsen.

Rest mij om, namens het gehele parochiebestuur, Dolf, Wim, Rob, Laris en Paul te bedanken voor de vele uren die zij belangeloos in dit project hebben gestoken.

Barry Braeken

De Andreas en de kunst

Hier volgt de toespraak die Harrie Brouwers hield bij de opening van de jubileumtentoonstelling.

Toen mij gevraagd werd om ook als pastoor aan de Andreas verbonden te worden – dat moet in 1993 zijn geweest – was dat voor mij een aantrekkelijke gedachte. Op de eerste plaats vond ik het leuk om naast een dorpsparochie ook het kerkelijke leven in een buitenwijk van de stad te leren kennen; op de tweede plaats had ik al heel lang een goed contact met de zusters Karmelietessen, maar vooral had ik dierbare herinneringen aan Laurens Bisscheroux. Ik kende hem als een man van de royale gebaren. Eens bracht Max de Leeuw me – ik was maar net een jong kapelaantje in Heerlen – aan het eind van het jaar een heel grote aardewerk schotel vol bloeiende narcissen op witte kiezels. Een nieuwjaarswens van Laurens. Tijdens brainstormsessies bij toenmalig deken Jochems – wij waren bezig met beatmissen en popmuziek – hoor ik hem vertellen over een gang – hij was toen net met de Andreas bezig – waardoor een Latijns zingende schola de heilige ruimte zou moeten naderen. Laurens was niet ouderwets, maar wel sfeergevoelig en wat nostalgisch, daarmee het geloof op de plek zettend waar het thuis hoort. Later zou hij gedesillusioneerd uit Friesland terugkomen met de constatering dat hij er de luiende klokken op zondag zo gemist had.

In de zestiger jaren moest alles nieuw. Het was een heerlijke tijd. In de Pancratius wilden we in de kerstnacht iets voor jongeren doen. We besloten een fakkeltocht te houden vanuit de kerk naar de Doom. Laurens werkte er graag aan mee. Onlangs had hij me rondgeleid, verteld over de witte vloeren en de verlichting die niet van bovenaf de mens moest bestralen, zoals in kerken gebeurde; daar werden gezichten oud van de lelijke slagschaduw! Het licht moest van opzij komen. Hij was er hier mee bezig! Met de groep jongeren arriveerden we in de stal. Daar maakte een poporkestje meditatieve muziek. De aanwezigen werden in een gedragen stemming gehouden. Iedereen ging op de grond zitten. Er was geen altaar, geen tafel of stoel, alleen enkele eenvoudige kistjes – we maakten in die tijd alles met kistjes: tafels, stoelen, boekenkasten – met een wit laken er overheen, beschenen door een spot. Na enige tijd kwam een echtpaar met een baby binnen, Maria en Jozef. Ze namen plaats op de kistjes en bleven stil zitten. Daarna stond Maria op en gaf het kind aan een van de aanwezigen. Iedereen mocht de baby even vasthouden. Het werd een confronterend moment. Voor veel tieners misschien wel een eerste ontmoeting met een pasgeborene. Vooral de vader, een oude schoolvriend van me, zei later dat hij het er heel moeilijk mee gehad had: zijn eerstgeborene, Vincent, aan onbekenden uit handen te moeten geven. Toen het kind bij de moeder terug was – er deden zo’n 60 jongeren mee –, stond de heilige familie op en verliet de stal. Op de witte kistjes werd een schaal met stokbroden gelegd. Na een kort dankgebed werd dat gebroken en gedeeld. O ja, de kleine Vincent is later kunstenaar geworden.

Laurens had intens staan kijken vanuit een hoek. Hij was onder de indruk van de kracht en de eenvoud van de gebaren. Het tabernakel van plexiglas, midden in de kring van de kerkgangers, wit beschenen, met een open schaal er in. Dat nam hij ervan over. En ook het aan Taizé ontleende idee om op de grond te zitten. Intussen waren enkele ideeën van Laurens te mooi gebleken voor de weerbarstigheid van de materie. Het glazen dak dat de toegang tot de sterren moest zijn, was wegens condensproblemen vervangen door een standaardkoepel. Laurens gruwde ervan. De eeuwige vlam bij de moeder was bij de eerste energiecrisis gedoofd. Het eeuwige water dat bij de vijver stroomde was wegens plasproblemen bij de oudere parochianen tot zwijgen gebracht. Het tabernakel was tegen de muur geplaatst. De voetschakelaar waarmee de voorganger de kring lampen kon aanmaken, en vooral weer uitmaken voor wanneer de kerkganger iets moesten lezen was verdwenen... Er was dus veel in ere te herstellen. Tot mijn grote vreugde zag ik bij mijn eerste mis het markante hoofd van Laurens tussen het publiek.

Wat me opviel, dat was dat in deze parochie weliswaar vanwege geldgebrek een aantal elementen verloren waren gegaan in de korte tijd dat de kerk bestond, maar tegelijk viel het me op dat er altijd veel aandacht was besteed aan de pr van dit gebouw. De vrijwilligers hadden veel tijd besteed aan het duidelijk maken dat deze kerk symbolische waarden droeg. Bij de voorbereiding op het doopsel, bij de ouderavonden voor de eerste communie, in parochiegidsen, overal werd gewezen op de twaalf apostelen, op de lichtstraat en op de voeten van wezens die naar boven gaan of naar de aarde komen. Ook mensen die het 'geen kerk' vonden, zeiden altijd dat er veel betekenis achter stak en ze wisten te vertellen dat hij onder de grond zat, al wist men niet waarom. Symbolen zijn geen formules maar gevoelens.

Al jarenlang wordt de gang gebruikt om exposities te houden. Dat was een heel bewuste keuze die we ooit gemaakt hebben. Kunst en kerk zoeken elkaar niet op omdat deze ruimte toch leeg staat en bezoekers wil trekken, nee, er is een innerlijke connectie. Ik denk dat het heel belangrijk is dat mensen hun geloof eerder met kunst associëren dan met wetenschap. Heel lang geleden had ik een gesprek met Michel Huisman. Michel kan dingen heel markant zeggen. Hij zei: "weet je wanneer de kerken zijn leeggelopen? Toen ze de kunstenaars eruit hebben gezet!" Wie de kunstenaars niet binnenlaat, die sluit zich af voor de tijdgeest, voor het experiment, voor de openheid naar het andere.

In de zestiende en zeventiende eeuw ging de natuurwetenschap een dispuut aan met de bijbel. De meeste natuurkundigen waren ook theologen, dus vreemd was dat niet. Kon Noach echt bestaan hebben? De kerk ging zich verdedigen. Inderdaad: er was niet genoeg water om de hele wereld te laten verdrinken – dacht men althans (men kende de diepte van de oceanen niet) – maar misschien lagen er onder het aardoppervlak grote voorraden, en waarom kon God geen water bij geschapen hebben voor de zondvloed? Al discussiërend ging de kerk zijn eigen theologische verhaal steeds meer als een vorm van biologie, fysica en geschiedenis opvatten. Langzaam werd het geloof gezien als het domme broertje van de wetenschap. Geloof is echter geen vorm van abstract denken. Het kan helemaal niet in conflict met de natuurwetenschap komen. Voor de gelovige is Noach de mens zelf. Ik ben Noach. En ik besta! Noach was ook een gestalte uit het Gilgamesj-epos, en zo gezien is hij geschiedenis. Het is pas geloof als ik Kaïn ben, en Adam en Eva.

Geloof is eerder verwant aan de muziek, aan de poëzie en aan de kunst, dan aan de exacte wetenschap. Ik zeg het graag zo: de stelling van Pythagoras, het dogma van de drievuldigheid, de derde van Beethoven en de smaak van gestoofde peertjes, die zullen elkaar nooit kunnen tegenspreken, al zouden ze het willen. Net als de muziek en de verbeelding appelleren de geloofsverhalen meer aan de rechterhersenhelft dan aan de linker. Loop je dan niet het risico – wanneer je kunstenaars in de kerk binnenlaat – dat er gevloekt wordt in de kerk? Ja zeker. Maar dat is niet erg. Dan doen bijbelverhalen evenzeer. Dat deden de kapitelen in gotische kerken ook. Dat is altijd heel vruchtbaar gebleken. Het is goed dat ze elkaar blijven opzoeken en vinden: de kunstenaars en de verhalenvertellers die zoeken naar zin en betekenis. Dank u wel!

Harrie Brouwers

Een urnenpad bij inspirerende mensen rond de Andreaskerk

Op 10 juli werd het pad rond de Andreaskerk een urnenpad. Bijna veertig jaar na dato hebben we het plan van architect Laurens Bisscheroux opge-pakt om in het pad rond de kerk op marmeren tegels de namen van inspirerende mensen te graveren. Namen van zes mensen waarvoor we als gemeenschap samen hebben gekozen: drie zwarte en drie blanke, drie mannen en drie vrouwen. De namen en levensbeschrijvingen van deze mensen zijn te vinden op de pagina inspirerende personen.

Deze mensen zijn inspirerend omdat ze vooral een ding met elkaar gemeen hebben: wat hen in hun leven ook werd aangedaan, ze hebben nooit haat met haat beantwoord. Ze zijn door dik en dun achter hun keuze voor de liefde blijven staan.

Bij deze inspirerende mensen kunnen van nu af aan ook onze lieve doden een plek krijgen; de urn wordt in de aarde geplaatst met daarboven de naam, de geboorte- en sterfdatum op een marmeren tegel, vanuit het besef dat de doden bij de levenden horen. Door hen zijn wij, en wie wij zijn geven wij door. Is dat niet leven door de dood heen?

Eline Claassens

Andreasparochie Palestinastraat 326 Heerlerbaan Heerlen